Werken mag niet arm maken

Er wordt vaak gezegd dat werken op de lange termijn loont: dat je jezelf ontwikkelt, cursussen kunt volgen, promotie kunt maken of bij sollicitaties betere kansen krijgt. Dat klinkt goed, maar dat is een belofte voor later, terwijl de kosten nú betaald moeten worden. Huur, zorgverzekering, energie en boodschappen wachten niet op toekomstige promotie of ontwikkeling.

Voor veel mensen, en vooral jongeren en alleenstaanden, is het financiële verschil tussen werken en niet-werken klein. Jongeren verdienen vaak 40-50% minder dan volwassenen voor hetzelfde werk door het jeugdminimumloon, terwijl hun vaste lasten zoals zorgverzekering en woonkosten vrijwel hetzelfde zijn. Hierdoor ontstaat een groep werkende armen, mensen die werken, maar alsnog moeite hebben om rond te komen.

Het probleem wordt versterkt door het toeslagenstelsel. Wie meer uren gaat werken of iets meer gaat verdienen, verliest soms toeslagen, waardoor extra werken nauwelijks of zelfs niets oplevert. Het risico en de druk van werken worden zo niet eerlijk gecompenseerd. Dit blijkt ook uit cijfers van CBS en CPB.

Veel minimumloonbanen vragen bovendien onregelmatige werktijden, avond- en weekendwerk en fysieke inzet, zonder dat daar wettelijke compensatie tegenover staat. Mensen leveren tijd, energie en vaak sociale momenten in, maar krijgen daar onvoldoende bestaanszekerheid voor terug.

Natuurlijk is werken belangrijk voor persoonlijke ontwikkeling, maar een arbeidsmarkt die ervan uitgaat dat mensen jarenlang krap moeten leven voordat werken echt loont, is structureel problematisch. Werken moet nu voldoende zijn om van te leven, voor jongeren én volwassenen, zodat niemand financieel aan de zijlijn staat terwijl hij of zij bijdraagt aan de samenleving.

Wat moet er gebeuren?

Werken tegen het minimumloon levert op dit moment te weinig op om fatsoenlijk van te leven. Daarom moet het beleid veranderen.

• Verhoog het minimumloon naar een leefbaar loon
Een fulltime baan moet genoeg zijn om huur, boodschappen, zorgverzekering en vervoer te betalen, zonder constant financieel stress.

• Koppel het minimumloon aan de kosten van levensonderhoud
Prijzen voor wonen, energie en zorg stijgen sneller dan lonen. Het minimumloon moet automatisch meegroeien.

• Schaf het jeugdloon af of verhoog het fors
Mensen doen hetzelfde werk, maar krijgen nu vaak tientallen procenten minder betaald, terwijl vaste lasten niet lager zijn.

• Compensatie voor onregelmatig en zwaar werk wettelijk vastleggen
Avond-, nacht- en weekendwerk zijn geen “extraatjes”, maar offers.
👉 Er is geen wettelijk recht op extra loon voor werken op zaterdag of zondag; dit is nu afhankelijk van cao’s. Dat moet eerlijker en beter geregeld worden.

• Zorg dat werken loont ten opzichte van niet-werken
Wie werkt, levert tijd, energie en vaak de mooiste dagen van zijn leven in. Dat mag niet eindigen in armoede of onzekerheid.

Feit:
Veel minimumloonbanen vragen flexibiliteit, onregelmatige tijden en fysieke inspanning. Mensen geven vrije tijd, weekenden en sociale momenten op maar krijgen daar financieel nauwelijks zekerheid voor terug.

Conclusie:
Dit is geen gebrek aan inzet.
Dit is een systeem dat te weinig waarde hecht aan arbeid.